\u015amier\u0107 jest dla mnie czym\u015b naturalnym. Nigdy si\u0119 jej nie ba\u0142am. Dlatego do\u015b\u0107 szybko ta relacja sta\u0142a si\u0119 czym\u015b oczywistym. Tak, jestem w przyja\u017ani ze \u015amierci\u0105, cz\u0119sto nazywam j\u0105 swoj\u0105 siostr\u0105 (d\u0142uga opowie\u015b\u0107).<\/p>\n\n\n\n
Moje dzia\u0142ania w tym obszarze przejawiaj\u0105 si\u0119 w r\u00f3\u017cnych formach i wyznaczone s\u0105 przez siedem g\u0142\u00f3wnych filar\u00f3w aktywno\u015bci. Przede wszystkim prowadz\u0119 badania naukowe<\/strong> [1], przeprowadzam wywiady do r\u00f3\u017cnych projekt\u00f3w artystycznych<\/strong> [2], pisz\u0119 i wyst\u0119puj\u0119 publicznie<\/strong> [3] \u2013 by dzieli\u0107 si\u0119 wiedz\u0105. To moja praca, kt\u00f3r\u0105 wykonuj\u0119 w ramach umowy z Uniwersytetem \u0141\u00f3dzkim (a czasami te\u017c na zaproszenie innych organizacji akademickich). W tych obszarach poszukuj\u0119 zwykle os\u00f3b ch\u0119tnych do dzielenia si\u0119 swoim do\u015bwiadczeniem. O tych dzia\u0142aniach mo\u017cesz dowiedzie\u0107 si\u0119 wi\u0119cej ST\u0104D<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Poza tym \u015bwiadcz\u0119 te\u017c us\u0142ugi<\/mark><\/strong> \u2013 cz\u0119\u015b\u0107 z nich charytatywnie, bo \u017cywi\u0119 przekonanie, \u017ce zawod\u00f3w takich nie ma w PKD nie dlatego, \u017ce s\u0105 takie nowe i \u015bwiat dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej za nimi nie nad\u0105\u017ca, ale dlatego, \u017ce s\u0105 takie stare i dawniej by\u0142y rzecz\u0105 naturaln\u0105, \u015bwiadczon\u0105 sobie wzajemnie bezkosztowo na zasadzie zwyczajnych codziennych praktyk. Wtedy nikt nie zastanawia\u0142 si\u0119, co b\u0119dzie mia\u0142 z tego, \u017ce porozmawia z wdow\u0105, \u017ce przyniesie obiad osieroconej matce, \u017ce zaprosi m\u0119\u017cczyzn\u0119, kt\u00f3ry straci\u0142 ojca na wycieczk\u0119 w g\u00f3ry. W dzisiejszych czasach zbyt cz\u0119sto na \u017ca\u0142obie i stracie kto\u015b usi\u0142uje zarabia\u0107. Nie lubi\u0119 tego i zawsze, kiedy organizuj\u0119 co\u015b \u2014 jest to robione z dost\u0119pem za darmo. Mo\u017cna mnie za to nie lubi\u0107. Prze\u017cyj\u0119, a tutaj mo\u017cna zapisa\u0107 si\u0119 <\/a>na moje wydarzenia.<\/p>\n\n\n\n W\u015br\u00f3d moich „us\u0142ug” znajduj\u0105 si\u0119 kr\u0119gi \u017ca\u0142oby<\/mark><\/strong> [4] (w wersji online) dla tych os\u00f3b, kt\u00f3re do\u015bwiadczaj\u0105 \u017ca\u0142oby po osobach zwierz\u0119cych (ka\u017cdy pierwszy poniedzia\u0142ek miesi\u0105ca<\/span>, online), do\u015bwiadczy\u0142y straty samob\u00f3jczej (ka\u017cdy drugi poniedzia\u0142ek miesi\u0105ca<\/span>, online), oraz otwarte kr\u0119gi \u017ca\u0142oby dla os\u00f3b z r\u00f3\u017cnymi rodzajami strat (ka\u017cdy czwarty poniedzia\u0142ek miesi\u0105ca<\/span>, online). Poza tym oferuj\u0119 te\u017c kr\u0119gi powi\u0105zane z r\u00f3\u017cnymi specyficznymi okazjami. Wi\u0119cej o bie\u017c\u0105cych wydarzeniach dowiesz si\u0119 ST\u0104D<\/a>. A tu poczytasz wi\u0119cej o kr\u0119gach<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Organizuj\u0119 i wsp\u00f3\u0142organizuj\u0119 r\u00f3wnie\u017c spotkania na \u017cywo<\/mark><\/strong> [5], podczas kt\u00f3rych mo\u017cna porozmawia\u0107 o \u015bmierci, umieraniu, \u017ca\u0142obie \u2014 s\u0105 to przewa\u017cnie spotkania typu PogaDUCHY przy kawie, Death Cafe, Kolacje do \u015bmierci, Tanato\u015brody (stacjoonarnie organizowane w moim miejscu pracy i dedykowane osobom pracuj\u0105cym i ucz\u0105cym si\u0119 na U\u0141) lub konsultacje <\/mark><\/strong>(indywidualne rozmowy, kt\u00f3rych celem jest poszukiwanie odpowiedzi, pokazanie przyk\u0142ad\u00f3w innego typu do\u015bwiadczania, wskazanie mo\u017cliwych sposob\u00f3w radzenia sobie z kryzysem). Wszystkie spotkania i konsultacje s\u0105 za darmo.<\/p>\n\n\n\n Inn\u0105 ze \u015bwiadczonych us\u0142ug jest tworzenie i prowadzenie zindywidualizowanych \u015bwieckich po\u017cegna\u0144<\/strong><\/mark> [6], kt\u00f3re kieruj\u0119 tak\u017ce do os\u00f3b, kt\u00f3re chc\u0105 po\u017cegna\u0107 swoich zwierz\u0119cych towarzyszy i zwierz\u0119ce towarzyszki (czyli to taki serwis \u017cegnania ludzi i nie-ludzi). Wi\u0119cej na ten temat dowiesz si\u0119 TU<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Proponuj\u0119 te\u017c wsp\u00f3\u0142prac\u0119 w zakresie fotograficznym<\/mark><\/strong> [7] wspieraj\u0105c w do\u015bwiadczeniu \u017ca\u0142oby lub oferuj\u0105c sesje upami\u0119tniaj\u0105ce \u2014 zerknij TUTAJ<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Ostatni obszar moich dzia\u0142a\u0144 dotyczy <\/mark>oferty szkoleniowej<\/mark><\/strong> [8] dla biznesu (w tym dla klinik i gabinet\u00f3w weterynaryjnych oraz biznesu funeralnego). Wi\u0119cej mo\u017cesz dowiedzie\u0107 si\u0119 ST\u0104D<\/a>.<\/p>\n\n\n\n _________________<\/p>\n\n\n\n Czasami jestem pytana, od kiedy zajmuj\u0119 si\u0119 tanatologi\u0105 i jak to si\u0119 wszystko zacz\u0119\u0142o. Profesjonalnie zaj\u0119\u0142am si\u0119 t\u0105 tematyk\u0105 w 2004 roku (czyli ponad 20 lat temu), ale nie by\u0142o to moje pierwsze zetkni\u0119cie z tematem, czy zainteresowanie nim. Pochodz\u0119 w rodziny, kt\u00f3ra w czasie, kiedy przysz\u0142am na \u015bwiat, w du\u017cej mierze wymar\u0142a. Nosz\u0119 imi\u0119 mojej babki, kt\u00f3ra zmar\u0142a miesi\u0105c przed moim urodzeniem \u2014 ten temat po prostu by\u0142 zawsze obok i mia\u0142am mn\u00f3stwo pyta\u0144 jako dziecko, na kt\u00f3re otrzymywa\u0142am odpowiedzi od bliskich, wi\u0119c nie do\u015bwiadcza\u0142am tabuizacji \u015bmierci. By\u0142a ona naturaln\u0105 kolej\u0105 rzeczy, „troskliw\u0105 towarzyszk\u0105 \u017cycia”. W styczniu 1987 roku zmar\u0142 m\u00f3j psi opiekun, co spowodowa\u0142o konfrontacj\u0119 z podej\u015bciem ludzi do \u015bmierci zwierz\u0105t i rozpocz\u0119cie mojej osobistej walki o wi\u0119ksz\u0105 czu\u0142o\u015b\u0107 i uwa\u017cno\u015b\u0107 na takie sytuacje i w stosunku do os\u00f3b, kt\u00f3re takich strat do\u015bwiadczaj\u0105 (zwierz\u0119ta nie zdychaj\u0105 np.). By\u0142y to g\u0142\u00f3wnie rozmowy, dzia\u0142ania oddolne, artyku\u0142y dziennikarskie.<\/p>\n\n\n\n Pierwszym profesjonalnym podej\u015bciem do tej tematyki w 2004 orku [3], sta\u0142o si\u0119 przygl\u0105danie dramaturgicznym opisom samob\u00f3jstwa [kiedy\u015b upubliczni\u0119 efekty<\/mark>]. Przez kolejne lata poszukiwa\u0142am \u2014 tak\u017ce poprzez fotografi\u0119 (linki poni\u017cej) \u2014 sposobu na pokazanie, \u017ce \u015bmier\u0107 nie jest\/nie musi by\u0107 tematem tabu, \u017ce nie wszyscy si\u0119 jej boj\u0105 \u2014 ale systematycznie (a nawet systemowo!) powtarzane k\u0142amstwa wry\u0142y si\u0119 w umys\u0142y i teraz ka\u017cdy, kto zaczyna swoj\u0105 edukacj\u0119 tanatologiczn\u0105, si\u0119ga po klasyk\u00f3w… i powiela t\u0119 sam\u0105 pie\u015b\u0144 o l\u0119ku tanatycznym, o tabu i innych takich (z pi\u0119cioma fazami \u017ca\u0142oby w\u0142\u0105cznie). Sprzeciwiam si\u0119 takim praktykom. Staram si\u0119 pokazywa\u0107, \u017ce jest inaczej lub chocia\u017c MO\u017bE BY\u0106 INACZEJ. Z tej niezgody zrodzi\u0142a si\u0119 ksi\u0105\u017cka \u2014 Dlaczego \u015bmier\u0107 mo\u017ce by\u0107 dobra<\/a><\/em>. A nast\u0119pnie powsta\u0142 podcast, kt\u00f3ry wsp\u00f3\u0142dziel\u0119 z Agnieszk\u0105 Walczak z Pierwszej Pomocy Psychologicznej dla os\u00f3b w \u017ca\u0142obie<\/a> \u2014 Dwie Kobiety w Internecie z koszykiem sp\u0105tanych nitek. Podcast dla os\u00f3b poszukuj\u0105cych ukojenia po stracie<\/a><\/em>.<\/p>\n\n\n\n Drugim du\u017cym wyzwaniem, kt\u00f3re podj\u0119\u0142am, s\u0105 badania [1] \u017ca\u0142oby rodzic\u00f3w i sensorycznych sposob\u00f3w radzenia sobie ze strat\u0105 [wi\u0119cej na ten temat TUTAJ<\/a>]. Kolejne badania dotycz\u0105 chor\u00f3b (a wi\u0119c utraty zdrowia), ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem nowotwor\u00f3w [wi\u0119cej na ten temat TUTAJ<\/a>] i innych chor\u00f3b terminalnych oraz zagadnienia zwi\u0105zanego z transplantacj\u0105 organ\u00f3w i mukowiscydoz\u0105 [wi\u0119cej na ten temat TUTAJ<\/a>]. Przeprowadzi\u0142am w roku 2025 pierwsze w Polsce badania dotycz\u0105ce oferowania wsparcia w sytuacji \u017ca\u0142oby pracowniczej [wi\u0119cej na ten temat TUTAJ<\/a>]. Obecnie prowadz\u0119 r\u00f3wnie\u017c badania dotycz\u0105ce biznesu funeralnego (zmian i potrzeb konsumenckich) [wi\u0119cej na ten temat TUTAJ<\/a>].<\/p>\n\n\n\n Trzecim wyzwaniem po cz\u0119\u015bci nowym, jest prowadzenie bada\u0144 do cel\u00f3w zwi\u0105zanych z pisaniem tekstu dla teatru [2]. Zdecydowa\u0142am si\u0119 eksplorowa\u0107 kwestie zwi\u0105zane z samob\u00f3jstwami dzieci i m\u0142odzie\u017cy, co wi\u0105\u017ce si\u0119 z wieloma problemami (tak\u017ce natury etycznej). Czytanie, kt\u00f3re powsta\u0142o w ramach kursu teatru dokumentalnego, mo\u017cna zobaczy\u0107 TUTAJ<\/a> oraz przeczyta\u0107<\/a> wraz z innymi pracami VI edycji kursu.<\/p>\n\n\n\n Od 2019 roku organizuj\u0119 kameralne spotkania [5a] przy wega\u0144skiej kolacji i wega\u0144skim winie… podczas kt\u00f3rych rozmawiamy o \u015bmierci w r\u00f3\u017cnych jej przejawach, formach, kolorach. Czasami m\u00f3wimy o swoich obawach i smutkach, czasami wspominamy zmar\u0142ych lub umieraj\u0105cych, czasami nawijamy o przesz\u0142o\u015bci, archeologii. Te rozmowy „o \u015bmierci przy kolacji<\/mark><\/strong>” nazwa\u0142am „kolacjami do \u015bmierci<\/strong>” (albo „dla \u015bmierci” \u2013 jak komu bardziej pasuje). Pokazuj\u0105 one, \u017ce nie tylko mo\u017cna rozmawia\u0107, ale te\u017c… \u017ce jest ch\u0119\u0107 podejmowania takiej tematyki poza obszarem wyznaczonym przez organizacje hospicyjne.<\/p>\n\n\n\n Wsp\u00f3\u0142organizowa\u0142am raz w miesi\u0105cu w \u0141odzi darmowe (zgodnie z ich ide\u0105) spotkania [5b] typu Death Caf\u00e9<\/mark><\/strong>, podczas kt\u00f3rych zach\u0119ca si\u0119 do otwartego rozmawiania o \u015bmierci, umieraniu i \u017ca\u0142obie. Innego typu dzia\u0142aniem, podobnym do DC s\u0105 rozmowy prowadzone z wykorzystaniem kart, kt\u00f3re nazwa\u0142am PogaDUCHY przy kawie<\/mark><\/strong> [5c] \u2014 informacje o aktualnych datach tych wydarze\u0144 umieszczam z zak\u0142adce ZAPISY<\/a>. Aktualnie cz\u0119\u015bciej prowadz\u0119 je w ramach zaj\u0119\u0107 dla szk\u00f3\u0142 oraz w ramach mojej pracy akademickiej, a tak\u017ce w postaci spotka\u0144, kt\u00f3re zainicjowa\u0142am na swoim wydziale w semestrze letnim 2024\/2025, kt\u00f3re odbywaj\u0105 si\u0119 raz w tygodniu we \u015brody \u2014 st\u0105d ich nazwa Tanato\u015brody<\/mark><\/strong> [5d].<\/p>\n\n\n\n Badania i w\u0142asne do\u015bwiadczenia sprawi\u0142y, \u017ce postanowi\u0142am wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 w szkoleniu dotycz\u0105cym prowadzenia osobistych ceremonii po\u017cegna\u0144 i tak sta\u0142am si\u0119 \u015bwieck\u0105 mistrzyni\u0119 ceremonii pogrzebowych [6]. Swoje us\u0142ugi kieruj\u0119 przede wszystkim do opiekunek i opiekun\u00f3w os\u00f3b zwierz\u0119cych. Jednak\u017ce je\u015bli strata dotyczy cz\u0142owieka, te\u017c mog\u0119 pom\u00f3c [wi\u0119cej TUTAJ<\/a>].<\/p>\n\n\n\n Jako fanka i propagatorka terapii \u017ca\u0142oby poprzez fotografi\u0119<\/strong> [7], polecam si\u0119 (w wielu przypadkach ZA DARMO) jako osoba, kt\u00f3ra wykona sesj\u0119 post mortem <\/strong>lub pre mortem<\/strong> (np. chorych terminalnie, dzieci i niemowl\u0105t)<\/mark>. Zdj\u0119cia pre i post mortem wykonuj\u0119 zgodnie z wytycznymi jednej z najlepszych ameryka\u0144skich organizacji<\/a> z du\u017cym sta\u017cem w tej dziedzinie. Mog\u0119 wykona\u0107 r\u00f3wnie\u017c zdj\u0119cia pogrzebowe oraz upami\u0119tniaj\u0105ce<\/strong> (np. ostatni spacer z psim podopiecznym; ostatni dzie\u0144 z kocim seniorem itp.) [zob. UPAMI\u0118TNIENIA<\/a>]. Kolejna z moich propozycji fotograficznych dotyczy radzenia sobie ze strat\u0105 i wykonywanej przeze mnie od wielu lat (od 2010 roku) fotografii terapeutycznej z elementami dramy<\/strong> \u2013 zapraszam na takie spotkania osoby, kt\u00f3re poszukuj\u0105 alternatywnego sposobu na zrozumienie swojej utraty i odczuwanej w zwi\u0105zku z tym \u017ca\u0142oby, a tak\u017ce pragn\u0105 wyrazi\u0107 swoje emocje w bezpiecznym i przyjaznym otoczeniu [wi\u0119cej TU<\/a>]. Dodam, \u017ce prowadz\u0119 zamkni\u0119t\u0105 grup\u0119 wsparcia<\/strong> dla os\u00f3b po stracie osoby zwierz\u0119cej [\u015brody co dwa tygodnie \u2014 TUTAJ<\/a> dowiesz si\u0119 wi\u0119cej] oraz indywidualne spotkania wspieraj\u0105ce<\/strong> [r\u00f3wnie\u017c we \u015brody co dwa tygodnie \u2014 zerknij TU<\/a>]. Je\u015bli poszukujesz takiego rodzaju wsparcia, odezwij si\u0119.<\/p>\n\n\n\n Poniewa\u017c dostrzegam problemy, z kt\u00f3rymi mierz\u0105 si\u0119 organizacje (w tym gabinety i kliniki weterynaryjne) postanowi\u0142am wspiera\u0107 je i dzieli\u0107 si\u0119 swoj\u0105 wiedz\u0105, oferuj\u0105c szkolenia<\/strong> [8]. W obecnej chwili dost\u0119pne s\u0105 trzy rodzaje szkole\u0144. Dwa z nich zaprojektowane wy\u0142\u0105cznie dla klinik i gabinet\u00f3w weterynaryjnych (VET I<\/strong>, VET II<\/strong>), trzecie przeznaczone dla r\u00f3\u017cnych organizacji, kt\u00f3re dostrzegaj\u0105 wp\u0142yw do\u015bwiadczenia straty os\u00f3b pracowniczych na wykonywan\u0105 prac\u0119 i pragn\u0105 wprowadzi\u0107 system wsparcia w tym zakresie (BIZ I<\/strong>). Istnieje r\u00f3wnie\u017c mo\u017cliwo\u015b\u0107 przygotowania szkolenia skrojonego do potrzeb danej organizacji. Wszystkie informacje na ten temat mo\u017cna znale\u017a\u0107 TU<\/a>. <\/p>\n\n\n\n Ch\u0119tnie dziel\u0119 si\u0119 swoj\u0105 wiedz\u0105 i do\u015bwiadczeniem. Wspieram w pisaniu prac dyplomowych i poszukiwaniu \u017ar\u00f3de\u0142. Je\u015bli potrzebujesz takiego rodzaju pomocy \u2014 daj zna\u0107.<\/p>\n\n\n\n Spotkania w innych miejscach ni\u017c \u0141\u00f3d\u017a nale\u017cy umawia\u0107 z wyprzedzeniem, poniewa\u017c poruszam si\u0119 \u015brodkami komunikacji zbiorowej, a to wymaga pewnego planu. Zapraszam do rozmowy<\/mark> <\/strong>[albo poprzez media spo\u0142eczno\u015bciowe<\/a>, albo na maila, kt\u00f3ry jest podany na prawym pasku bocznym]. <\/strong><\/p>\n\n\n\n _____________<\/p>\n\n\n\n PROJEKT: Transplantacje<\/a><\/p>\n\n\n\n PROJEKT: Choroba nowotworowa<\/a><\/p>\n\n\n\n PROJEKT: \u017ba\u0142oba rodzic\u00f3w<\/a><\/p>\n\n\n\n PROJEKT: TRAUER<\/a><\/p>\n\n\n\n ______ przyk\u0142adowe teksty:<\/em><\/p>\n\n\n\n TEKST: Fotografia w terapii \u017ca\u0142oby<\/a> [PDF do pobrania]<\/p>\n\n\n\n TEKST: Dzieci\u0119ca fotografia postmortem<\/a> (po angielsku) [PDF do pobrania]<\/p>\n\n\n\n TEKST: \u017ba\u0142oba zwierz\u0105t<\/a> [PDF do pobrania]<\/p>\n\n\n\n TEKST: Cmentarz dla bezdomnych<\/a> [PDF do pobrania]<\/p>\n\n\n\n ______ przyk\u0142adowe albumy:<\/em><\/p>\n\n\n\n ALBUM: Inspiracje XIX- i XX-wieczn\u0105 fotografi\u0105 post mortem<\/a><\/p>\n\n\n\n ALBUM: Inspiracje literatur\u0105 i sztuk\u0105 \u2013 Topielice<\/a><\/p>\n\n\n\n ALBUM: Memoir (terapia \u017ca\u0142oby)<\/a><\/p>\n\n\n\n ALBUM: Trauer I (autoterapia \u017ca\u0142oby)<\/a><\/p>\n\n\n\n ALBUM: Trauer II (autoterapia \u017ca\u0142oby)<\/a><\/p>\n\n\n\n ALBUM: Trauer III (autoterapia \u017ca\u0142oby)<\/a><\/p>\n\n\n\n