{"id":2823,"date":"2024-01-27T13:54:51","date_gmt":"2024-01-27T12:54:51","guid":{"rendered":"https:\/\/www.langelucja.pl\/?p=2823"},"modified":"2024-01-27T14:27:22","modified_gmt":"2024-01-27T13:27:22","slug":"o-tym-jak-piaty-sezon-serialu-fargo-obudzil-ducha-zjadacza-grzechow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.langelucja.pl\/?p=2823","title":{"rendered":"O tym jak pi\u0105ty sezon serialu FARGO obudzi\u0142 „ducha” zjadacza grzech\u00f3w"},"content":{"rendered":"\n

Serial Fargo<\/em> ogl\u0105da\u0142am z du\u017cym op\u00f3\u017anieniem, bo dopiero w 2024. Od pierwszego do ostatniego sezonu w pierwszych, chorowitych dla mnie tygodniach stycznia. I nie mam zamiaru pisa\u0107 tutaj o tym, co s\u0105dz\u0119, dok\u0105d wys\u0142a\u0142 mnie ten serial itp. Ale… w pi\u0105tym sezonie pojawi\u0142a si\u0119 posta\u0107 do\u015b\u0107 specyficzna, kt\u00f3ra obudzi\u0142a jeden z ulubionych temat\u00f3w, a tym samym wszystkie dotychczasowe przemy\u015blenia o roli spo\u0142ecznej zjadaczy grzech\u00f3w. A \u017ce akurat wygl\u0105da na to, \u017ce cykliczno\u015b\u0107 blogowania jest miesi\u0119czna, to dobra okazja, by w\u0142a\u015bnie tej postaci po\u015bwi\u0119ci\u0107 nowy wpis.<\/p>\n\n\n\n

Jako osoba ogl\u0105daj\u0105ca seriale (i filmy) do\u015b\u0107 nami\u0119tnie, cz\u0119sto wpadam na w\u0105tki \u015bmierci i jej obrazowania, umierania i wielo\u015bci podej\u015b\u0107, \u017ca\u0142oby i tego jak sobie z ni\u0105 bohaterki i bohaterowie (nie)radz\u0105. Cz\u0119\u015b\u0107 motyw\u00f3w we mnie pracuje, inne \u2014 albo przez swoj\u0105 wt\u00f3rno\u015b\u0107, albo ma\u0142o no\u015bne dla mnie zobrazowanie \u2014 wysychaj\u0105 na wi\u00f3r, zanim wy\u0142\u0105cz\u0119 przegl\u0105dark\u0119. Jednym z mocniejszych motyw\u00f3w jest w\u0142a\u015bnie ten dotycz\u0105cy postaci zjadacza grzech\u00f3w. W Fargo<\/em> (i to b\u0119dzie pierwsze z dw\u00f3ch odniesie\u0144 do tego serialu) w sezonie pi\u0105tym pojawia si\u0119 niejaki Ole Munch (grany przez Sama Spruella). Jest to wielkie ch\u0142opisko w szkockiej sp\u00f3dnicy, z w\u0142osami obci\u0119tymi „pod donic\u0119” i na dok\u0142adk\u0119 charakteryzuje si\u0119 do\u015b\u0107 specyficznym sposobem werbalizowania swoich my\u015bli (nieprzystaj\u0105cym do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci) oraz istnienia w \u015bwiecie. Ma on sw\u00f3j kodeks etyczny, odmiennie podchodzi do kwestii wolno\u015bci, w\u0142asno\u015bci i honoru. W serialu pojawia si\u0119 w\u0105tek historyczny, pokazuj\u0105cy Olego jakie\u015b 500 lat wcze\u015bniej, kiedy to w Walii zosta\u0142 on zaproszony do pe\u0142nienia funkcji zjadacza grzech\u00f3w, a jako g\u0142oduj\u0105cy \u017cebrak, przyj\u0105\u0142 t\u0119 pozycj\u0119 i od tego czasu nie \u015bni i nie mo\u017ce umrze\u0107 (tych ostatnich rzeczy dowiadujemy si\u0119 z zako\u0144czenia ostatniego odcinka).<\/p>\n\n\n\n

Skoro tak si\u0119 nakr\u0119cam t\u0105 postaci\u0105, to warto co\u015b wi\u0119cej powiedzie\u0107 o zjadaczach grzech\u00f3w i zjadaniu grzech\u00f3w jako takim. Poza ciekawymi literackimi lub filmowymi i serialowymi wyobra\u017ceniami tego zwyczaju oraz samych postaci pe\u0142ni\u0105cych w lokalnych spo\u0142eczno\u015bciach tak\u0105 funkcj\u0119 mo\u017cna dostrzec w wielu kulturach co\u015b, co do niej nawi\u0105zuje lub z ni\u0105 koresponduje. S\u0105 to np. wszelkie zwyczaje zwi\u0105zane z przygotowywaniem bardzo konkretnych i uwarunkowanych kulturowo potraw (g\u0142\u00f3wnie wypiek\u00f3w), kt\u00f3re mia\u0142y symbolizowa\u0107 cia\u0142o zmar\u0142ego, a wi\u0119c i jego doczesne \u017cycie (w tym grzechy). W Polsce to \u017cebracy pe\u0142nili rol\u0119 tych, kt\u00f3rzy w dniu poch\u00f3wku cz\u0142onka spo\u0142eczno\u015bci, dostawali od jego rodziny wypieki \u2014 ich zjedzenie mia\u0142o oznacza\u0107 odpuszczenie win zmar\u0142ego (tak zwane dziady proszalne). Na Wyspach Brytyjskich zapraszano osob\u0119, kt\u00f3ra albo ze wzgl\u0119du na bied\u0119, albo z braku innych perspektyw pe\u0142ni\u0142a tak\u0105 funkcj\u0119 dla wi\u0119kszej spo\u0142eczno\u015bci i nad cia\u0142em umieraj\u0105cego lub zmar\u0142ego spo\u017cywa\u0142a gorzk\u0105 polewk\u0119 ze starym pieczywem, popijaj\u0105c to r\u00f3wnie niestrawnym piwem lub innym tradycyjnym fermentowanym napojem. Do niestrawno\u015bci tego typu potraw nawi\u0105zuje i fargowy Ole i inna (moja ulubiona!) filmowa posta\u0107 zjadacza grzech\u00f3w grana przez Rhysa Ifansa w filmie kr\u00f3tkometra\u017cowym Terence’a Grossa z 1997 roku (tytu\u0142 raczej oczywisty „Zjadacz grzech\u00f3w<\/em>\/Sin Eater<\/em>„). W tym w\u0142a\u015bnie filmiku interesuj\u0105ca mnie posta\u0107 ulega rozwi\u0105z\u0142ej wdowie i zjada jej pyszne grzechy za jej \u017cycia \u2014 i wreszcie nie cierpi na niestrawno\u015b\u0107. Bardzo sp\u0142ycam tutaj fabu\u0142\u0119, ale do tego si\u0119 ona sprowadza.<\/p>\n\n\n\n

W Fargo<\/em> Ole m\u00f3wi o tym momencie, kiedy sta\u0142 si\u0119 zjadaczem grzech\u00f3w, \u017ce nie \u015bni, nie umiera i trudno mu odczu\u0107 co\u015b pozytywnego. Dot, kt\u00f3r\u0105 Ole chce zabi\u0107, bo musi \u2014 zgodnie z jego przekonaniami \u2014 nasta\u0107 r\u00f3wnowaga, kt\u00f3ra zosta\u0142a zaburzona, a za winy nale\u017cy zap\u0142aci\u0107, zaprasza Olego do przygotowania posi\u0142ku, a nast\u0119pnie do spo\u017cycia go razem z jej rodzin\u0105. Zadaje te\u017c kluczowe pytanie, czy winy nie mog\u0105 zosta\u0107 odpuszczone za \u017cycia, bo przecie\u017c nie ona jest sprawczyni\u0105 ca\u0142ego zamieszania? M\u00f3wi te\u017c, \u017ce by\u0107 mo\u017ce warto te negatywne doznania kulinarne zamieni\u0107 w pozytywne, bo przecie\u017c je\u015bli zjemy co\u015b, co przygotowane jest z mi\u0142o\u015bci\u0105, pasj\u0105, w\u0142asnor\u0119cznie i z produkt\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 s\u0142odkie, dobre, przyjemne, to nagle mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107, \u017ce do\u015bwiadczamy pierwszy raz czego\u015b dobrego. Ole kosztuje przygotowanego wsp\u00f3lnie z Dot wypieku i do\u015bwiadcza smaku innego rodzaju „grzechu”, lekkiego, s\u0142odkiego, przyjemnego. W serialu nie tyle chodzi o zmian\u0119 smaku samego grzechu, ile o zaznanie wybaczenia, ale w mojej g\u0142owie sk\u0142ada si\u0119 to w jedno, bo ta scena wys\u0142a\u0142a mnie do dzie\u0142a Terence’a Grossa i identycznych przemy\u015ble\u0144 \u2014 \u017ce nie ma czego\u015b takiego jak ci\u0119\u017ckostrawne grzechy, kt\u00f3rymi si\u0119 zatruwamy. Ka\u017cdy grzech mo\u017cemy os\u0142odzi\u0107 (odpu\u015bci\u0107, wybaczy\u0107?) \u2014 by\u0107 mo\u017ce dlatego tradycyjnie (praktycznie w ka\u017cdej kulturze) smakiem „grzech\u00f3w”, smakiem zwi\u0105zanym jednocze\u015bnie ze \u015bmierci\u0105 jest s\u0142odycz, a przy okazji wspominania zmar\u0142ych przegotowywane s\u0105 s\u0142odkie wypieki i mikstury, os\u0142adzaj\u0105ce trudny czas, nawi\u0105zuj\u0105ce do \u015bmierci (np. tak zwany s\u0142odki zapach \u015bmierci), a jednocze\u015bnie pokrzepiaj\u0105ce i kaloryczne, czyli bardzo ze \u015bwiata \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n

O zjadaczu grzech\u00f3w napisa\u0142am jaki\u015b czas temu artyku\u0142, kt\u00f3ry wycofa\u0142am z druku, wi\u0119c czeka na sw\u00f3j lepszy czas, a o smaku \u015bmierci (czyli o potrawach zwi\u0105zanych ze \u015bmierci\u0105) pisze si\u0119 powoli ksi\u0105\u017cka, ale troch\u0119 o tym zapomnia\u0142am, wi\u0119c ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce zako\u0144czenie pi\u0105tego sezonu Fargo<\/em> przypomnia\u0142o mi o tych odsuni\u0119tych na dalszy plan dzia\u0142aniach. A gdyby kogo\u015b interesowa\u0142o wyja\u015bnienie tej ostatniej sceny, to zach\u0119cam do zerkni\u0119cia tutaj<\/a>. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Serial Fargo ogl\u0105da\u0142am z du\u017cym op\u00f3\u017anieniem, bo dopiero w 2024. Od pierwszego do ostatniego sezonu w pierwszych, chorowitych dla mnie tygodniach stycznia. I nie mam zamiaru pisa\u0107 tutaj o tym, co s\u0105dz\u0119, dok\u0105d wys\u0142a\u0142 mnie ten serial itp. Ale… w pi\u0105tym sezonie pojawi\u0142a si\u0119 posta\u0107 do\u015b\u0107 specyficzna, kt\u00f3ra obudzi\u0142a jeden z ulubionych temat\u00f3w, a tym samym wszystkie dotychczasowe przemy\u015blenia o roli spo\u0142ecznej zjadaczy grzech\u00f3w. A \u017ce akurat wygl\u0105da na to, \u017ce cykliczno\u015b\u0107 blogowania jest miesi\u0119czna, to dobra okazja, by w\u0142a\u015bnie tej postaci po\u015bwi\u0119ci\u0107 nowy wpis. Jako osoba ogl\u0105daj\u0105ca seriale (i filmy) do\u015b\u0107 nami\u0119tnie, cz\u0119sto wpadam na w\u0105tki \u015bmierci i jej obrazowania, umierania i wielo\u015bci podej\u015b\u0107, \u017ca\u0142oby i tego jak sobie z ni\u0105 bohaterki i bohaterowie (nie)radz\u0105. Cz\u0119\u015b\u0107 motyw\u00f3w we mnie pracuje, inne \u2014 albo przez swoj\u0105 wt\u00f3rno\u015b\u0107, albo ma\u0142o no\u015bne dla mnie zobrazowanie \u2014 wysychaj\u0105 na wi\u00f3r, zanim wy\u0142\u0105cz\u0119 przegl\u0105dark\u0119. Jednym z mocniejszych motyw\u00f3w jest w\u0142a\u015bnie ten dotycz\u0105cy postaci zjadacza grzech\u00f3w. W Fargo (i to b\u0119dzie pierwsze z dw\u00f3ch odniesie\u0144 do tego serialu) w sezonie pi\u0105tym pojawia si\u0119 niejaki Ole Munch (grany przez Sama Spruella). Jest to wielkie ch\u0142opisko w szkockiej sp\u00f3dnicy, z w\u0142osami obci\u0119tymi „pod donic\u0119” i na dok\u0142adk\u0119 charakteryzuje si\u0119 do\u015b\u0107 specyficznym sposobem werbalizowania swoich my\u015bli (nieprzystaj\u0105cym do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci) oraz istnienia w \u015bwiecie. Ma on sw\u00f3j kodeks etyczny, odmiennie podchodzi do kwestii wolno\u015bci, w\u0142asno\u015bci i honoru. W serialu pojawia si\u0119 w\u0105tek historyczny, pokazuj\u0105cy Olego jakie\u015b 500 lat wcze\u015bniej, kiedy to w Walii zosta\u0142 on zaproszony do pe\u0142nienia funkcji zjadacza grzech\u00f3w, a jako g\u0142oduj\u0105cy \u017cebrak, przyj\u0105\u0142 t\u0119 pozycj\u0119 i od tego czasu nie \u015bni i nie mo\u017ce umrze\u0107 (tych ostatnich rzeczy dowiadujemy si\u0119 z zako\u0144czenia ostatniego odcinka). Skoro tak si\u0119 nakr\u0119cam t\u0105 postaci\u0105, to warto co\u015b wi\u0119cej powiedzie\u0107 o zjadaczach grzech\u00f3w i zjadaniu grzech\u00f3w jako takim. Poza ciekawymi literackimi lub filmowymi i serialowymi wyobra\u017ceniami tego zwyczaju oraz samych postaci pe\u0142ni\u0105cych w lokalnych spo\u0142eczno\u015bciach tak\u0105 funkcj\u0119 mo\u017cna dostrzec w wielu kulturach co\u015b, co do niej nawi\u0105zuje lub z ni\u0105 koresponduje. S\u0105 to np. wszelkie zwyczaje zwi\u0105zane z przygotowywaniem bardzo konkretnych i uwarunkowanych kulturowo potraw (g\u0142\u00f3wnie wypiek\u00f3w), kt\u00f3re mia\u0142y symbolizowa\u0107 cia\u0142o zmar\u0142ego, a wi\u0119c i jego doczesne \u017cycie (w tym grzechy). W Polsce to \u017cebracy pe\u0142nili rol\u0119 tych, kt\u00f3rzy w dniu poch\u00f3wku cz\u0142onka spo\u0142eczno\u015bci, dostawali od jego rodziny wypieki \u2014 ich zjedzenie mia\u0142o oznacza\u0107 odpuszczenie win zmar\u0142ego (tak zwane dziady proszalne). Na Wyspach Brytyjskich zapraszano osob\u0119, kt\u00f3ra albo ze wzgl\u0119du na bied\u0119, albo z braku innych perspektyw pe\u0142ni\u0142a tak\u0105 funkcj\u0119 dla wi\u0119kszej spo\u0142eczno\u015bci i nad cia\u0142em umieraj\u0105cego lub zmar\u0142ego spo\u017cywa\u0142a gorzk\u0105 polewk\u0119 ze starym pieczywem, popijaj\u0105c to r\u00f3wnie niestrawnym piwem lub innym tradycyjnym fermentowanym napojem. Do niestrawno\u015bci tego typu potraw nawi\u0105zuje i fargowy Ole i inna (moja ulubiona!) filmowa posta\u0107 zjadacza grzech\u00f3w grana przez Rhysa Ifansa w filmie kr\u00f3tkometra\u017cowym Terence’a Grossa z 1997 roku (tytu\u0142 raczej oczywisty „Zjadacz grzech\u00f3w\/Sin Eater„). W tym w\u0142a\u015bnie filmiku interesuj\u0105ca mnie posta\u0107 ulega rozwi\u0105z\u0142ej wdowie i zjada jej pyszne grzechy za jej \u017cycia \u2014 i wreszcie nie cierpi na niestrawno\u015b\u0107. Bardzo sp\u0142ycam tutaj fabu\u0142\u0119, ale do tego si\u0119 ona sprowadza. W Fargo Ole m\u00f3wi o tym momencie, kiedy sta\u0142 si\u0119 zjadaczem grzech\u00f3w, \u017ce nie \u015bni, nie umiera i trudno mu odczu\u0107 co\u015b pozytywnego. Dot, kt\u00f3r\u0105 Ole chce zabi\u0107, bo musi \u2014 zgodnie z jego przekonaniami \u2014 nasta\u0107 r\u00f3wnowaga, kt\u00f3ra zosta\u0142a zaburzona, a za winy nale\u017cy zap\u0142aci\u0107, zaprasza Olego do przygotowania posi\u0142ku, a nast\u0119pnie do spo\u017cycia go razem z jej rodzin\u0105. Zadaje te\u017c kluczowe pytanie, czy winy nie mog\u0105 zosta\u0107 odpuszczone za \u017cycia, bo przecie\u017c nie ona jest sprawczyni\u0105 ca\u0142ego zamieszania? M\u00f3wi te\u017c, \u017ce by\u0107 mo\u017ce warto te negatywne doznania kulinarne zamieni\u0107 w pozytywne, bo przecie\u017c je\u015bli zjemy co\u015b, co przygotowane jest z mi\u0142o\u015bci\u0105, pasj\u0105, w\u0142asnor\u0119cznie i z produkt\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 s\u0142odkie, dobre, przyjemne, to nagle mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107, \u017ce do\u015bwiadczamy pierwszy raz czego\u015b dobrego. Ole kosztuje przygotowanego wsp\u00f3lnie z Dot wypieku i do\u015bwiadcza smaku innego rodzaju „grzechu”, lekkiego, s\u0142odkiego, przyjemnego. W serialu nie tyle chodzi o zmian\u0119 smaku samego grzechu, ile o zaznanie wybaczenia, ale w mojej g\u0142owie sk\u0142ada si\u0119 to w jedno, bo ta scena wys\u0142a\u0142a mnie do dzie\u0142a Terence’a Grossa i identycznych przemy\u015ble\u0144 \u2014 \u017ce nie ma czego\u015b takiego jak ci\u0119\u017ckostrawne grzechy, kt\u00f3rymi si\u0119 zatruwamy. Ka\u017cdy grzech mo\u017cemy os\u0142odzi\u0107 (odpu\u015bci\u0107, wybaczy\u0107?) \u2014 by\u0107 mo\u017ce dlatego tradycyjnie (praktycznie w ka\u017cdej kulturze) smakiem „grzech\u00f3w”, smakiem zwi\u0105zanym jednocze\u015bnie ze \u015bmierci\u0105 jest s\u0142odycz, a przy okazji wspominania zmar\u0142ych przegotowywane s\u0105 s\u0142odkie wypieki i mikstury, os\u0142adzaj\u0105ce trudny czas, nawi\u0105zuj\u0105ce do \u015bmierci (np. tak zwany s\u0142odki zapach \u015bmierci), a jednocze\u015bnie pokrzepiaj\u0105ce i kaloryczne, czyli bardzo ze \u015bwiata \u017cycia. O zjadaczu grzech\u00f3w napisa\u0142am jaki\u015b czas temu artyku\u0142, kt\u00f3ry wycofa\u0142am z druku, wi\u0119c czeka na sw\u00f3j lepszy czas, a o smaku \u015bmierci (czyli o potrawach zwi\u0105zanych ze \u015bmierci\u0105) pisze si\u0119 powoli ksi\u0105\u017cka, ale troch\u0119 o tym zapomnia\u0142am, wi\u0119c ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce zako\u0144czenie pi\u0105tego sezonu Fargo przypomnia\u0142o mi o tych odsuni\u0119tych na dalszy plan dzia\u0142aniach. A gdyby kogo\u015b interesowa\u0142o wyja\u015bnienie tej ostatniej sceny, to zach\u0119cam do zerkni\u0119cia tutaj.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[22,23,25,24],"class_list":["post-2823","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-miejskie-mity","tag-serial-fargo","tag-sin-eater","tag-smak-smierci","tag-zjadacz-grzechow"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.langelucja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2823","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.langelucja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.langelucja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.langelucja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.langelucja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2823"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.langelucja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2823\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2827,"href":"https:\/\/www.langelucja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2823\/revisions\/2827"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.langelucja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2823"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.langelucja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2823"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.langelucja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2823"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}