Czasami mam wra\u017cenie, \u017ce to w\u0142a\u015bnie wyrzuty sumienia s\u0105 tym, co pojawia si\u0119 po stracie za ka\u017cdym razem. Oczywi\u015bcie tak nie jest, ale specyfika strat dotycz\u0105cych os\u00f3b zwierz\u0119cych lub tych w obszarze samob\u00f3jstwa jest taka, \u017ce wyrzucamy sobie du\u017co. Dlaczego?<\/p>\n\n\n\n
Wyrzuty sumienia s\u0105 konsekwencj\u0105 poczucia odpowiedzialno\u015bci \u2014 za osoby zwierz\u0119ce i dzieci t\u0119 odpowiedzialno\u015b\u0107 czujemy bardziej. Ale je\u015bli mamy te\u017c „modu\u0142 control freaka” to wyrzut na sumieniu znajdzie nas zapewne szybciej. Czyli wiemy mniej wi\u0119cej, kogo to dotyczy i w jakich okoliczno\u015bciach. <\/p>\n\n\n\n
Rok temu, przy okazji umierania Lukrecji, testowa\u0142am na sobie „odpuszczanie”. Bo puszczenie kontroli ma pono\u0107 dawa\u0107 rezultat w postaci ulgi bez wyrzut\u00f3w sumienia. Troch\u0119 w to nie wierzy\u0142am, bo Lukrecja by\u0142a kotem dzikim, kt\u00f3rego nie da\u0142o si\u0119 leczy\u0107 weterynaryjnie. Du\u017ca wi\u0119c szansa, \u017ce jej \u015bmier\u0107 by\u0142a z mojej winy. Pi\u0119kne pod\u0142o\u017ce dla wyrzut\u00f3w sumienia. I pojawi\u0142y si\u0119. Na chwil\u0119. Ale samo to, \u017ce pozwoli\u0142am (nie bez walki ze sob\u0105) jej umrze\u0107 samodzielnie, \u017ce by\u0142am przy niej, \u017ce widzia\u0142am t\u0119 \u015bmier\u0107 \u2013 da\u0142o mi przestrze\u0144 do skasowania wyrzut\u00f3w sumienia, kt\u00f3re nagle sta\u0142y si\u0119 bezzasadne. Zrobi\u0142am dla niej wszystko, co mog\u0142am. Nie narazi\u0142am jej na dodatkowy, niepotrzebny stres. Odesz\u0142a otoczona mi\u0142o\u015bci\u0105, w swoim stadzie, bo inne koty te\u017c by\u0142y w pobli\u017cu. Nie mam potrzeby biczowania si\u0119 z okazji swoich domniemanych b\u0142\u0119d\u00f3w. Z pewno\u015bci\u0105 je pope\u0142ni\u0142am, ale \u015bmierci nie da si\u0119 zatrzyma\u0107. Nie ma sensu pr\u00f3bowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Niestety nie zawsze tak jest, \u017ce racjonalne przes\u0142anki pozwalaj\u0105 zgasi\u0107 wyrzuty sumienia. Pojawia si\u0119 poczucie winy, ch\u0119\u0107 ukarania siebie za co\u015b, na co nie mieli\u015bmy wp\u0142ywu, ale nasz umys\u0142 m\u00f3wi, \u017ce mieli\u015bmy, bo przecie\u017c jeste\u015bmy wszechw\u0142adnymi istotami. Wyrzuty, kt\u00f3re nas trawi\u0105 to \u2014 „za p\u00f3\u017ano poszli\u015bmy do weta”, „za d\u0142ugo walczyli\u015bmy”, „za kr\u00f3tko walczyli\u015bmy”, „trzeba by\u0142o i\u015b\u0107 do lepszego weta”, „za ma\u0142o dbali\u015bmy o zdrowie”, „za ma\u0142o czasu po\u015bwi\u0119cali\u015bmy”, „z\u0142a karma”, „nieprawid\u0142owe leczenie” itp. Mog\u0105 dotyczy\u0107 te\u017c ludzkich strat \u2014 „za p\u00f3\u017ano trafili\u015bmy do lekarza”, „nie interesowa\u0142am si\u0119 wystarczaj\u0105co”, „za rzadko\/za cz\u0119sto…”, „nie dba\u0142am wystarczaj\u0105co…” itd. Co w tym wszystkim znaczy wystarczaj\u0105co<\/strong>? Co oznaczaj\u0105 te wszystkie za rzadko, za cz\u0119sto, za s\u0142abo, za ma\u0142o, za du\u017co, za mocno?<\/p>\n\n\n\n Dostrzegam pewn\u0105 prawid\u0142owo\u015b\u0107 \u0142\u0105czenia si\u0119 temat\u00f3w, by sobie dowali\u0107 \u2014 bo tak postrzegam wyrzuty sumienia, jako dok\u0142adanie sobie ci\u0119\u017caru, bo KTO\u015a MUSI PONIE\u015a\u0106 KAR\u0118, bo KTO\u015a MUSI BY\u0106 ODPOWIEDZIALNY. Czy faktycznie musi?<\/p>\n\n\n\n Ponownie odnios\u0119 si\u0119 do swojego do\u015bwiadczenia z najd\u0142u\u017csz\u0105, bo dwunastoletni\u0105 przestrzeni\u0105 \u017ca\u0142oby z wyrzutami sumienia. Klee by\u0142a dla mnie bardzo wa\u017cnym stworzeniem. Ale poniewa\u017c nie mia\u0142am wtedy \u015brodk\u00f3w, to nie chodzi\u0142am systematycznie do weterynarza. Moje problemy finansowe nak\u0142ada\u0142y si\u0119 na jej \u015bmier\u0107, bo „gdybym mia\u0142a \u015brodki, to bym…”. Tyle \u017ce wcale nie! Gdybym mia\u0142a \u015brodki, to nadal czeka\u0142abym na ostatni moment, bo wiedzia\u0142am, \u017ce Klee nie lubi weterynarzy (ma\u0142o kt\u00f3ry kot lubi) i ja bym czeka\u0142a do ostateczno\u015bci \u2014 czyli nie ma to sensu, ale zawsze mo\u017cna si\u0119 do siebie przyczepi\u0107. Ka\u017cdy pow\u00f3d jest dobry \u2014 \u017ale wybra\u0142am weterynarza, nie dba\u0142am o ni\u0105 wystarczaj\u0105co, za p\u00f3\u017ano zareagowa\u0142am, no i spa\u0142am, kiedy ona kona\u0142a (obudzi\u0142am si\u0119 dopiero na dwie godziny przed jej straszn\u0105 \u015bmierci\u0105). Mog\u0142am sobie latami wyrzuca\u0107, bo mia\u0142am solidne podstawy. Co faktycznie gryz\u0142o mnie najbardziej? \u017be przez miesi\u0105c przeci\u0105gn\u0119\u0142am j\u0105 po weterynarzach i badaniach, kt\u00f3re nie by\u0142y dla niej fajne. \u017be nie da\u0142am jej odej\u015b\u0107 w spokoju lub nie podda\u0142am jej eutanazji. \u017be nie zrozumia\u0142am, co si\u0119 dzia\u0142o, bo bardzo chcia\u0142am j\u0105 zatrzyma\u0107 i walczy\u0107, mie\u0107 sprawstwo, mie\u0107 wp\u0142yw, mie\u0107… kontrol\u0119. Czyli wszystko to, czego nie ma si\u0119, kiedy nadchodzi \u015bmier\u0107. Sprawstwo mo\u017cna mie\u0107 w kwestiach sposobu umierania (eutanazja), ale kontroli w przypadku \u015bmierci nie da si\u0119 mie\u0107 w takim sensie, jaki zwykle mamy w g\u0142owach \u2014 \u017ce mo\u017cemy co\u015b powstrzyma\u0107. Mo\u017cemy zdecydowa\u0107, ale ja nie chcia\u0142am decydowa\u0107 o ko\u0144cu, potrzebowa\u0142am, by ona \u017cy\u0142a.<\/p>\n\n\n\n Ta po\u017cywka dla wyrzut\u00f3w sumienia, karmi\u0142a je dwana\u015bcie lat. Do \u015bmierci Lukrecji, kiedy uda\u0142o mi si\u0119 odpu\u015bci\u0107, ale te\u017c uchwyci\u0107 sedno moich wyrzut\u00f3w sumienia, \u017ce chodzi mi o co\u015b zupe\u0142nie innego i z ch\u0119ci\u0105 obarczam win\u0105 weterynarki i siebie, bo nie rozumiem ca\u0142ej tej sytuacji. I kiedy j\u0105 poj\u0119\u0142am \u2014 znikn\u0119\u0142y wyrzuty sumienia. Nie mog\u0142am zrobi\u0107 wi\u0119cej. Nie mog\u0142am tego powstrzyma\u0107. Takich mocy nie mam.<\/p>\n\n\n\n Z wyrzucaniem sobie jest te\u017c tak, \u017ce m\u00f3wi nam to co\u015b o nas samych. Mnie m\u00f3wi\u0142o przez lata (czego cz\u0119\u015bciowo by\u0142am \u015bwiadoma od pocz\u0105tku tego cyklu), \u017ce DDA zawsze znajdzie pow\u00f3d, by si\u0119 do siebie doczepi\u0107 o co\u015b. Albo, \u017ce kiedy traci si\u0119 kogo\u015b wa\u017cnego, to szuka si\u0119 winnych, chocia\u017c nie ma to znaczenia (poza sytuacj\u0105 zab\u00f3jstwa! wtedy jest winny zab\u00f3jca!). Teraz wiem jeszcze, \u017ce moje ADHD z modu\u0142em kontroluj\u0105co-kompulsywnym te\u017c bra\u0142o udzia\u0142 w tej „zabawie”. Nauczenie si\u0119 odpuszczania by\u0142o jedn\u0105 z fajniejszych rzeczy, kt\u00f3re dla siebie zrobi\u0142am, bo wyrzuca\u0107 mo\u017cemy sobie absolutnie wszystko, tylko… po co? Co to zmieni? Wyrzuty sumienia lub poczucie winy potrzebuj\u0105 naszej pracy \u2014 nad sob\u0105. <\/p>\n\n\n\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Czasami mam wra\u017cenie, \u017ce to w\u0142a\u015bnie wyrzuty sumienia s\u0105 tym, co pojawia si\u0119 po stracie za ka\u017cdym razem. Oczywi\u015bcie tak nie jest, ale specyfika strat dotycz\u0105cych os\u00f3b zwierz\u0119cych lub tych w obszarze samob\u00f3jstwa jest taka, \u017ce wyrzucamy sobie du\u017co. Dlaczego? Wyrzuty sumienia s\u0105 konsekwencj\u0105 poczucia odpowiedzialno\u015bci \u2014 za osoby zwierz\u0119ce i dzieci t\u0119 odpowiedzialno\u015b\u0107 czujemy bardziej. Ale je\u015bli mamy te\u017c „modu\u0142 control freaka” to wyrzut na sumieniu znajdzie nas zapewne szybciej. Czyli wiemy mniej wi\u0119cej, kogo to dotyczy i w jakich okoliczno\u015bciach. Rok temu, przy okazji umierania Lukrecji, testowa\u0142am na sobie „odpuszczanie”. Bo puszczenie kontroli ma pono\u0107 dawa\u0107 rezultat w postaci ulgi bez wyrzut\u00f3w sumienia. Troch\u0119 w to nie wierzy\u0142am, bo Lukrecja by\u0142a kotem dzikim, kt\u00f3rego nie da\u0142o si\u0119 leczy\u0107 weterynaryjnie. Du\u017ca wi\u0119c szansa, \u017ce jej \u015bmier\u0107 by\u0142a z mojej winy. Pi\u0119kne pod\u0142o\u017ce dla wyrzut\u00f3w sumienia. I pojawi\u0142y si\u0119. Na chwil\u0119. Ale samo to, \u017ce pozwoli\u0142am (nie bez walki ze sob\u0105) jej umrze\u0107 samodzielnie, \u017ce by\u0142am przy niej, \u017ce widzia\u0142am t\u0119 \u015bmier\u0107 \u2013 da\u0142o mi przestrze\u0144 do skasowania wyrzut\u00f3w sumienia, kt\u00f3re nagle sta\u0142y si\u0119 bezzasadne. Zrobi\u0142am dla niej wszystko, co mog\u0142am. Nie narazi\u0142am jej na dodatkowy, niepotrzebny stres. Odesz\u0142a otoczona mi\u0142o\u015bci\u0105, w swoim stadzie, bo inne koty te\u017c by\u0142y w pobli\u017cu. Nie mam potrzeby biczowania si\u0119 z okazji swoich domniemanych b\u0142\u0119d\u00f3w. Z pewno\u015bci\u0105 je pope\u0142ni\u0142am, ale \u015bmierci nie da si\u0119 zatrzyma\u0107. Nie ma sensu pr\u00f3bowa\u0107. Niestety nie zawsze tak jest, \u017ce racjonalne przes\u0142anki pozwalaj\u0105 zgasi\u0107 wyrzuty sumienia. Pojawia si\u0119 poczucie winy, ch\u0119\u0107 ukarania siebie za co\u015b, na co nie mieli\u015bmy wp\u0142ywu, ale nasz umys\u0142 m\u00f3wi, \u017ce mieli\u015bmy, bo przecie\u017c jeste\u015bmy wszechw\u0142adnymi istotami. Wyrzuty, kt\u00f3re nas trawi\u0105 to \u2014 „za p\u00f3\u017ano poszli\u015bmy do weta”, „za d\u0142ugo walczyli\u015bmy”, „za kr\u00f3tko walczyli\u015bmy”, „trzeba by\u0142o i\u015b\u0107 do lepszego weta”, „za ma\u0142o dbali\u015bmy o zdrowie”, „za ma\u0142o czasu po\u015bwi\u0119cali\u015bmy”, „z\u0142a karma”, „nieprawid\u0142owe leczenie” itp. Mog\u0105 dotyczy\u0107 te\u017c ludzkich strat \u2014 „za p\u00f3\u017ano trafili\u015bmy do lekarza”, „nie interesowa\u0142am si\u0119 wystarczaj\u0105co”, „za rzadko\/za cz\u0119sto…”, „nie dba\u0142am wystarczaj\u0105co…” itd. Co w tym wszystkim znaczy wystarczaj\u0105co? Co oznaczaj\u0105 te wszystkie za rzadko, za cz\u0119sto, za s\u0142abo, za ma\u0142o, za du\u017co, za mocno? Dostrzegam pewn\u0105 prawid\u0142owo\u015b\u0107 \u0142\u0105czenia si\u0119 temat\u00f3w, by sobie dowali\u0107 \u2014 bo tak postrzegam wyrzuty sumienia, jako dok\u0142adanie sobie ci\u0119\u017caru, bo KTO\u015a MUSI PONIE\u015a\u0106 KAR\u0118, bo KTO\u015a MUSI BY\u0106 ODPOWIEDZIALNY. Czy faktycznie musi? Ponownie odnios\u0119 si\u0119 do swojego do\u015bwiadczenia z najd\u0142u\u017csz\u0105, bo dwunastoletni\u0105 przestrzeni\u0105 \u017ca\u0142oby z wyrzutami sumienia. Klee by\u0142a dla mnie bardzo wa\u017cnym stworzeniem. Ale poniewa\u017c nie mia\u0142am wtedy \u015brodk\u00f3w, to nie chodzi\u0142am systematycznie do weterynarza. Moje problemy finansowe nak\u0142ada\u0142y si\u0119 na jej \u015bmier\u0107, bo „gdybym mia\u0142a \u015brodki, to bym…”. Tyle \u017ce wcale nie! Gdybym mia\u0142a \u015brodki, to nadal czeka\u0142abym na ostatni moment, bo wiedzia\u0142am, \u017ce Klee nie lubi weterynarzy (ma\u0142o kt\u00f3ry kot lubi) i ja bym czeka\u0142a do ostateczno\u015bci \u2014 czyli nie ma to sensu, ale zawsze mo\u017cna si\u0119 do siebie przyczepi\u0107. Ka\u017cdy pow\u00f3d jest dobry \u2014 \u017ale wybra\u0142am weterynarza, nie dba\u0142am o ni\u0105 wystarczaj\u0105co, za p\u00f3\u017ano zareagowa\u0142am, no i spa\u0142am, kiedy ona kona\u0142a (obudzi\u0142am si\u0119 dopiero na dwie godziny przed jej straszn\u0105 \u015bmierci\u0105). Mog\u0142am sobie latami wyrzuca\u0107, bo mia\u0142am solidne podstawy. Co faktycznie gryz\u0142o mnie najbardziej? \u017be przez miesi\u0105c przeci\u0105gn\u0119\u0142am j\u0105 po weterynarzach i badaniach, kt\u00f3re nie by\u0142y dla niej fajne. \u017be nie da\u0142am jej odej\u015b\u0107 w spokoju lub nie podda\u0142am jej eutanazji. \u017be nie zrozumia\u0142am, co si\u0119 dzia\u0142o, bo bardzo chcia\u0142am j\u0105 zatrzyma\u0107 i walczy\u0107, mie\u0107 sprawstwo, mie\u0107 wp\u0142yw, mie\u0107… kontrol\u0119. Czyli wszystko to, czego nie ma si\u0119, kiedy nadchodzi \u015bmier\u0107. Sprawstwo mo\u017cna mie\u0107 w kwestiach sposobu umierania (eutanazja), ale kontroli w przypadku \u015bmierci nie da si\u0119 mie\u0107 w takim sensie, jaki zwykle mamy w g\u0142owach \u2014 \u017ce mo\u017cemy co\u015b powstrzyma\u0107. Mo\u017cemy zdecydowa\u0107, ale ja nie chcia\u0142am decydowa\u0107 o ko\u0144cu, potrzebowa\u0142am, by ona \u017cy\u0142a. Ta po\u017cywka dla wyrzut\u00f3w sumienia, karmi\u0142a je dwana\u015bcie lat. Do \u015bmierci Lukrecji, kiedy uda\u0142o mi si\u0119 odpu\u015bci\u0107, ale te\u017c uchwyci\u0107 sedno moich wyrzut\u00f3w sumienia, \u017ce chodzi mi o co\u015b zupe\u0142nie innego i z ch\u0119ci\u0105 obarczam win\u0105 weterynarki i siebie, bo nie rozumiem ca\u0142ej tej sytuacji. I kiedy j\u0105 poj\u0119\u0142am \u2014 znikn\u0119\u0142y wyrzuty sumienia. Nie mog\u0142am zrobi\u0107 wi\u0119cej. Nie mog\u0142am tego powstrzyma\u0107. Takich mocy nie mam. Z wyrzucaniem sobie jest te\u017c tak, \u017ce m\u00f3wi nam to co\u015b o nas samych. Mnie m\u00f3wi\u0142o przez lata (czego cz\u0119\u015bciowo by\u0142am \u015bwiadoma od pocz\u0105tku tego cyklu), \u017ce DDA zawsze znajdzie pow\u00f3d, by si\u0119 do siebie doczepi\u0107 o co\u015b. Albo, \u017ce kiedy traci si\u0119 kogo\u015b wa\u017cnego, to szuka si\u0119 winnych, chocia\u017c nie ma to znaczenia (poza sytuacj\u0105 zab\u00f3jstwa! wtedy jest winny zab\u00f3jca!). Teraz wiem jeszcze, \u017ce moje ADHD z modu\u0142em kontroluj\u0105co-kompulsywnym te\u017c bra\u0142o udzia\u0142 w tej „zabawie”. Nauczenie si\u0119 odpuszczania by\u0142o jedn\u0105 z fajniejszych rzeczy, kt\u00f3re dla siebie zrobi\u0142am, bo wyrzuca\u0107 mo\u017cemy sobie absolutnie wszystko, tylko… po co? Co to zmieni? Wyrzuty sumienia lub poczucie winy potrzebuj\u0105 naszej pracy \u2014 nad sob\u0105.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,11,6,8],"tags":[],"class_list":["post-2992","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-relacje-miedzygatunkowe","category-smierc","category-strata-samobojcza","category-zaloba"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.langelucja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2992","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.langelucja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.langelucja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.langelucja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.langelucja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2992"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.langelucja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2992\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3016,"href":"https:\/\/www.langelucja.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2992\/revisions\/3016"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.langelucja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2992"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.langelucja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2992"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.langelucja.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2992"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}