Trauer I – autoterapia fotograficzna

Wszystkie trzy cykle w ramach projektu Trauer dotyczą śmierci kotów. Pierwsza śmierć wydarzyła się w grudniu 2011 roku i sprawiła, że nie umiałam i nie chciałam znaleźć dla siebie wyjścia. Z pomocą przyszła fotografia i pozostałe dwa koty. Jednak śmierć Klee bardzo wiele we mnie zmieniła i zapoczątkowała nowy etap w moim życiu.

Zrobiłam wtedy 4 sesje:

[1] Twoja śmierć. Doświadczenie

[2] Poszukiwanie ukojenia

[3] Teatr emocji

[4] Jestem odmień_cem

W pierwszej sesji zdjęcia były mroczne, brutalne, testujące moje własne granice. Kołysałam się, licząc na to, że znajdę się nad przepaścią i w nią skoczę. Skoczę za Klee. (Nie skoczyłam). Czasami słyszę w Waszych opowieściach o stracie, że nie chce Wam się żyć, że woleli i wolałybyście być z osobą zmarłą (nie ważę na gatunek). Miałam podobnie. Przy czym przy moich standardowych myślach samobójczych, te były bardziej nachalne. Od lat sama siebie ogarniam w tym zakresie, ale nie polecam tego. Lepiej w takich momentach skorzystać z pomocy psychiatry i dobrać właściwe leki. Nie każdy może radzić sobie bez nich – pamiętajcie o tym i nie oceniajcie siebie zbyt ostro. Śmierć osoby zwierzęcej, która była pod Waszą opieką, to bardzo duży cios. Nie dźwigajcie tego same i sami.

Pojawia się wraz ze zdjęciami poezja, kolaż ze zdjęciami RTG – moimi i Klee, pojawiają się motyle z moich zbiorów (tak, zgarniam martwe owady i trzymam je w słojach…). Te zdjęcia to moje negocjowanie ze śmiercią – jej i moją własną.

W drugiej części podskórnie czułam, że musi się wiele zmienić, żebym mogła trwać – bez Klee. Wyjmowałam z siebie drapieżne fragmenty, ostre fragmenty, raniące odłamki. Oglądałam je z bliska. Chowałam się przed światem. Przed sobą z innego momentu. Wreszcie przystawałam w świetle i rozpływałam się. Pozwalałam stronie jasnej i ciemnej łączyć się i rozłączać. To był proces, który dawał nadzieję… Jednocześnie był to też czas, kiedy zaczęły powstawać inne projekty – Mój Kot Ma Dom, Mega*Zine Lost & Found. Realizowałam się w nich przez kolejne lata, gubiąc i znajdując to, co czyni mnie mną.

Żałoba ma to do siebie (myślę, że nie tylko u mnie), że poraża, rozwala na kawałki, przygniata, ale też pozwala odkrywać siebie na nowo. Ustanawiać kolejne wersje siebie „bez” lub „z – ale inaczej”. Fotografia pomogła mi w przyglądaniu się sobie. Wyjmowałam w siebie tyle rzeczy, że w końcu zaczęły kiełkować poza mną. Nadal uważam, że było warto.

Portret Klee w starym zabawkowym zegarku na rękę, podarowany mi przez cenionego przeze mnie rysownika i malarza — po śmierci Klee sprawiał, że czułam jej obecność. Miałam jeszcze jeden przedmiot — do głaskania, z kamykiem, dzięki czemu miękkość i chłód sprawiały wrażenie głaskania kociego nosa i czoła… Ta trzecia sesja była rodzajem negocjacji ze światem. Ja krzyczałam – „co mam zrobić, żebyś dał mi spokój i żebym mogła bez ciągłych prób przywracania mnie do normy, być tą, którą być potrzebuję?” A świat odpowiadał — „graj”. Czasami w żałobie musimy (czy jest to konieczne?) udawać – przed znajomymi, przyjaciółmi, rodziną – że wszystko już dobrze, wszystko już ok. Bo to oni nie wiedzą, co zrobić z naszym brakiem, jak na niego reagować. Nie rozumieją, co się w nas wydarza. Zakładamy więc maski i gramy. Uśmiechamy się. Milczymy, choć wszystko w nas się wydziera. Jest dobrze. No więc nie. Nie jest dobrze. Boli mnie dusza. Nie jestem już sobą, którą znałam. Muszę siebie poznać na nowo. Muszę wiedzieć, kim jestem „bez”. To szukanie siebie trwa. Nie trzeba i nie ma sensu spieszenie się. Tu nie ma wyścigów.

Czwarta i ostatnia sesja przyniosła kolejne odkrycia. Dlaczego ostatnia? Bo zrozumiałam, że mówienie o stracie pomaga mnie, ale innym przeszkadza. Bo dotarło do mnie, że opowiadając, trwam w tym ostatnim momencie — zachowując go na wieczność, tatuując w pamięci. Więc może lepiej milczeć, jak większość? Zamilkłam. Ale czy to dobrze? Dla innych tak — nie musieli już słuchać (z taką częstotliwością) o mojej stracie. Dla mnie nie. Bo milczenie nie rozwiązuje problemu, nie koi straty. Chamsko wdzierała się nadal, rozdrabniając mnie na drobne. Narastające napięcie przekierowałam na inne projekty, co oczywiście jawić się może pozytywnie na zewnątrz. Ale żałoba trwała. Niezaspokojony wygłodniały stwór domagał się ofiar.

Dopiero domknięcie procesu w sposób, który był dla mnie najlepszy, pozwoliło odczuć spokój. I nie, nie nastąpiło to szybko. Dlatego namawiam Was do namysłu – co jest najlepsze dla mnie? Bez oglądania się na innych, bez zastanawiania się, co inni pomyślą, powiedzą itp. To Wy musicie odczuć spokój – inni muszą radzić sobie we własnym zakresie, po swojemu. Dzisiaj czuję spokój. Musiało minąć wiele lat. Nadal są chwile, kiedy czuję jej brak, nadal jej wyczekuję, ale inaczej. Mam ją w jej kostnej formie obok siebie. To pomaga, bo największy ból, że nasze śmierci będą nas rozłączały, minął.