Opowieść prawie wigilijna, czyli o dziewczynie w błękitach

Historia, którą przytaczam, jest przykładem dwoistego podejścia do tragicznych śmierci (szczególnie tych samobójczych) — z jednej strony pokazuje problematyczność tego typu strat, z drugiej ich moc generującą mitotwórczość, ciekawość i empatię wynikającą z własnej obawy bycia zapomnianym.

Fotografia Dale Young, źródło: FB, Cemetery Enthusiasts, 24.12.2023.

Wigilia roku 1933, Willoughby, Ohio, Stany Zjednoczone. Niewielka miejscowość z dworcem kolejowym. Młoda kobieta ubrana w błękitne: sukienkę, płaszcz, apaszkę, kapelusz, a nawet torebkę przechadzała się po mieście, radośnie pozdrawiając mieszkanki i mieszkańców Willoughby. Nie miała przy sobie żadnych dokumentów poza biletem do Corry w Pennsylwanii i 90 centami. Wiadomo o niej niewiele – przebywała w lokalnym pensjonacie parę dni przed tragicznym zdarzeniem, rozmawiała z mieszkańcami i mieszkankami, nie zdradzając zbyt wiele na swój temat. Została zapamiętana właśnie ze względu na swój strój. Kobieta zmarła w niewyjaśnionych okolicznościach potrącona przez pociąg osobowy New York Central — do dziś nie ma pewności czy było to samobójstwo, czy nieszczęśliwy wypadek. Osoby zamieszkujące Willoughby starały się znaleźć jej rodzinę lub kogoś, kto ją znał. Te próby niestety okazały się nieskuteczne. Zadbano więc o jej pochówek, którym zajął się dom pogrzebowy McMahon.

Podejście drugie widoczne jest w stosunku osób zamieszkujących Willoughby i tych wszystkich, które odwiedzają do dziś grób młodej kobiety, zostawiając kwiaty, drobniaki oraz różne przedmioty. Mieszkanki i mieszkańcy nie tylko pokryły i pokryli koszt jej pochówku, ale zadbano też o nagrobek z inskrypcją: „Pamięci Dziewczyny w błękicie / zabitej przez pociąg / 24.12.1933 / Nieznana, lecz niezapomniana” [In memory of the Girl in Blue / Killed by Train / December 24, 1933 / Unknown but not forgotten]. Na jej pogrzebie pojawiło się ponad 3000 osób, które poruszyła ta historia. Po ustaleniu tożsamości w roku 2002 lokalny kamieniarz zdecydował się podarować drugi nagrobek, który informuje, że „Dziewczyna w błękitach została zidentyfikowana jako Josephine Klimczak 24.12.1933” [Girl in Blue / identified as / Josephine Klimczak / Dec. 24 1933]. I chociaż nie zmieniono zapisu w akcie zgonu, odkrycie to pozwoliło ożywić mit tajemniczej młodej kobiety, której zarówno przyczyna śmierci, jak i jej życie były (i są) obiektami spekulacji i domysłów. Fascynacja jej przypadkiem uruchamia wyobraźnię i prowokuje do zadawania pytań: czy dziewczyna nie miała rodziny? kim była? dlaczego nikt się po nią nie zgłosił? dlaczego poszukiwania krewnych okazały się nieskuteczne? Te pytania w większości pozostają bez odpowiedzi.

Odkrycie tożsamości młodej kobiety nie wydarzyło się szybko. Dopiero w roku 1993 (czyli 60 lat po fakcie) w nawiązaniu do rocznicowego artykułu w News Herald na temat tajemniczej kobiety, osoby trzecie powiadomiły media o tym, kim może być ta dziewczyna. Okazało się, że nazywała się Josephine (dla najbliższych Sophie) Klimczak, urodziła się w 1912 roku w rodzinie polskich emigrantów, którzy przybyli do Pennsylwanii w 1901 roku. Miała jeszcze pięć sióstr i trójkę braci. Informacje te ujawnił Edward Sekerak – agent nieruchomości, który zajmował się sprzedażą gospodarstwa rolnego rodziny Klimczaków z Corry. Z dokumentów finalizujących sprzedaż z roku 1985 wynikało, że jeden z braci Josephine – Leo – złożył oświadczenie, że jego siostra „Josephine zmarła w Willoughby w stanie Ohio po tragicznym wypadku 24.12.1933 roku i została pochowana jaki 'dziewczyna w błękicie'”. Sześćdziesiąt lat trzeba było czekać na ujawnienie tożsamości osoby, która stała się „opiekuńczym duchem Willoughby”.

Pierwsze podejście widać w zmowie milczenia (trudno nazwać to inaczej) rodziny Josephine, która nigdy publicznie nie powiadomiła nikogo o tożsamości dziewczyny. Jej brat w swoim oświadczeniu mówi o „tragicznym wypadku”, bo taka śmierć mogła zostać zaakceptowana. Należy jednak przypuszczać, że rodzina miała inne odczucia, co dla polskich emigrantów stanowiło duże wyzwanie, biorąc pod uwagę podejście do samobójstwa wśród osób wierzących na początku XX wieku (obecne również współcześnie). Dodatkowo rodzina mogła obawiać się obarczenia kosztami pochówku – pamiętajmy, że było tam jeszcze rodzeństwo Josephine, czyli osiem osób, więc względów finansowych nie można wykluczyć.

Grupa „cmentarnych entuzjastów”, na której co roku pojawia się zdjęcie grobu Josephine, jest miejscem dyskusji i domysłów, co mogło stać na przeszkodzie, by ujawnić personalia dziewczyny wcześniej. Osoby w grupie zastanawiają się też nad śmiercią rodziców Josephine, która nastąpiła w 1935 roku i wyrażają smutek, uznając tę historię za wyjątkowo tragiczną.

Dla mnie jest ona przyczynkiem do powrotu na bloga i pochylenia się nad właśnie takimi opowieściami, które zyskują w kulturze znaczenie, poruszają, zastanawiają – a jednocześnie, kiedy dotyczą naszych rodzin i bliskich, pozostają przemilczane, bo albo nikt nie chce słuchać, albo my nie potrafimy, nie chcemy o tym mówić. Chciałabym to zmieniać razem z Wami.

Źródła:

— rlkscrap, Josephine “Sophie” Klimczak, Find a Grave, 10.04.2010.

— Kebbasåslife, The Girl in Blue: A different kind of Christmas story, 24.12.2015.

— Allender Mark, The Girl in Blue, Village Cenetery, Willoughby, Ohio: Solving a 60-year mystery finally gave a name to the young woman known only by the color of her clothes, Atlas Obscura, 12.10.2016.

— Young Dale, The Girl in Blue – Willoughby, OH. She passed away 90 years ago today, FB: Cemetery Enthusiasts, 24.12.2023.