Tanatos
Śmierć jest dla mnie czymś naturalnym. Nigdy się jej nie bałam. Dlatego dość szybko ta relacja stała się czymś oczywistym. Tak, jestem w przyjaźni ze Śmiercią, często nazywam ją swoją siostrą (długa opowieść).
Moje działania w tym obszarze przejawiają się w różnych formach i wyznaczone są przez siedem głównych filarów aktywności. Przede wszystkim prowadzę badania naukowe [1], przeprowadzam wywiady do różnych projektów artystycznych [2], piszę i występuję publicznie [3] – by dzielić się wiedzą. To moja praca, którą wykonuję w ramach umowy z Uniwersytetem Łódzkim (a czasami też na zaproszenie innych organizacji akademickich). W tych obszarach poszukuję zwykle osób chętnych do dzielenia się swoim doświadczeniem. O tych działaniach możesz dowiedzieć się więcej STĄD.
Poza tym świadczę też usługi – część z nich charytatywnie, bo żywię przekonanie, że zawodów takich nie ma w PKD nie dlatego, że są takie nowe i świat działalności gospodarczej za nimi nie nadąża, ale dlatego, że są takie stare i dawniej były rzeczą naturalną, świadczoną sobie wzajemnie bezkosztowo na zasadzie zwyczajnych codziennych praktyk. Wtedy nikt nie zastanawiał się, co będzie miał z tego, że porozmawia z wdową, że przyniesie obiad osieroconej matce, że zaprosi mężczyznę, który stracił ojca na wycieczkę w góry. W dzisiejszych czasach zbyt często na żałobie i stracie ktoś usiłuje zarabiać. Nie lubię tego i zawsze, kiedy organizuję coś — jest to robione z dostępem za darmo. Można mnie za to nie lubić. Przeżyję, a tutaj można zapisać się na moje wydarzenia.
Wśród moich „usług” znajdują się kręgi żałoby [4] (w wersji online) dla tych osób, które doświadczają żałoby po osobach zwierzęcych (każdy pierwszy poniedziałek miesiąca, online), doświadczyły straty samobójczej (każdy drugi poniedziałek miesiąca, online), oraz otwarte kręgi żałoby dla osób z różnymi rodzajami strat (każdy czwarty poniedziałek miesiąca, online). Poza tym oferuję też kręgi powiązane z różnymi specyficznymi okazjami. Więcej o bieżących wydarzeniach dowiesz się STĄD. A tu poczytasz więcej o kręgach.
Organizuję i współorganizuję również spotkania na żywo [5], podczas których można porozmawiać o śmierci, umieraniu, żałobie — są to przeważnie spotkania typu PogaDUCHY przy kawie, Death Cafe, Kolacje do śmierci, Tanatośrody (stacjoonarnie organizowane w moim miejscu pracy i dedykowane osobom pracującym i uczącym się na UŁ) lub konsultacje (indywidualne rozmowy, których celem jest poszukiwanie odpowiedzi, pokazanie przykładów innego typu doświadczania, wskazanie możliwych sposobów radzenia sobie z kryzysem). Wszystkie spotkania i konsultacje są za darmo.
Inną ze świadczonych usług jest tworzenie i prowadzenie zindywidualizowanych świeckich pożegnań [6], które kieruję także do osób, które chcą pożegnać swoich zwierzęcych towarzyszy i zwierzęce towarzyszki (czyli to taki serwis żegnania ludzi i nie-ludzi). Więcej na ten temat dowiesz się TU.
Proponuję też współpracę w zakresie fotograficznym [7] wspierając w doświadczeniu żałoby lub oferując sesje upamiętniające — zerknij TUTAJ.
Ostatni obszar moich działań dotyczy oferty szkoleniowej [8] dla biznesu (w tym dla klinik i gabinetów weterynaryjnych oraz biznesu funeralnego). Więcej możesz dowiedzieć się STĄD.
_________________
Czasami jestem pytana, od kiedy zajmuję się tanatologią i jak to się wszystko zaczęło. Profesjonalnie zajęłam się tą tematyką w 2004 roku (czyli ponad 20 lat temu), ale nie było to moje pierwsze zetknięcie z tematem, czy zainteresowanie nim. Pochodzę w rodziny, która w czasie, kiedy przyszłam na świat, w dużej mierze wymarła. Noszę imię mojej babki, która zmarła miesiąc przed moim urodzeniem — ten temat po prostu był zawsze obok i miałam mnóstwo pytań jako dziecko, na które otrzymywałam odpowiedzi od bliskich, więc nie doświadczałam tabuizacji śmierci. Była ona naturalną koleją rzeczy, „troskliwą towarzyszką życia”. W styczniu 1987 roku zmarł mój psi opiekun, co spowodowało konfrontację z podejściem ludzi do śmierci zwierząt i rozpoczęcie mojej osobistej walki o większą czułość i uważność na takie sytuacje i w stosunku do osób, które takich strat doświadczają (zwierzęta nie zdychają np.). Były to głównie rozmowy, działania oddolne, artykuły dziennikarskie.
Pierwszym profesjonalnym podejściem do tej tematyki w 2004 orku [3], stało się przyglądanie dramaturgicznym opisom samobójstwa [kiedyś upublicznię efekty]. Przez kolejne lata poszukiwałam — także poprzez fotografię (linki poniżej) — sposobu na pokazanie, że śmierć nie jest/nie musi być tematem tabu, że nie wszyscy się jej boją — ale systematycznie (a nawet systemowo!) powtarzane kłamstwa wryły się w umysły i teraz każdy, kto zaczyna swoją edukację tanatologiczną, sięga po klasyków… i powiela tę samą pieśń o lęku tanatycznym, o tabu i innych takich (z pięcioma fazami żałoby włącznie). Sprzeciwiam się takim praktykom. Staram się pokazywać, że jest inaczej lub chociaż MOŻE BYĆ INACZEJ. Z tej niezgody zrodziła się książka — Dlaczego śmierć może być dobra. A następnie powstał podcast, który współdzielę z Agnieszką Walczak z Pierwszej Pomocy Psychologicznej dla osób w żałobie — Dwie Kobiety w Internecie z koszykiem spątanych nitek. Podcast dla osób poszukujących ukojenia po stracie.
Drugim dużym wyzwaniem, które podjęłam, są badania [1] żałoby rodziców i sensorycznych sposobów radzenia sobie ze stratą [więcej na ten temat TUTAJ]. Kolejne badania dotyczą chorób (a więc utraty zdrowia), ze szczególnym uwzględnieniem nowotworów [więcej na ten temat TUTAJ] i innych chorób terminalnych oraz zagadnienia związanego z transplantacją organów i mukowiscydozą [więcej na ten temat TUTAJ]. Przeprowadziłam w roku 2025 pierwsze w Polsce badania dotyczące oferowania wsparcia w sytuacji żałoby pracowniczej [więcej na ten temat TUTAJ]. Obecnie prowadzę również badania dotyczące biznesu funeralnego (zmian i potrzeb konsumenckich) [więcej na ten temat TUTAJ].
Trzecim wyzwaniem po części nowym, jest prowadzenie badań do celów związanych z pisaniem tekstu dla teatru [2]. Zdecydowałam się eksplorować kwestie związane z samobójstwami dzieci i młodzieży, co wiąże się z wieloma problemami (także natury etycznej). Czytanie, które powstało w ramach kursu teatru dokumentalnego, można zobaczyć TUTAJ oraz przeczytać wraz z innymi pracami VI edycji kursu.
Od 2019 roku organizuję kameralne spotkania [5a] przy wegańskiej kolacji i wegańskim winie… podczas których rozmawiamy o śmierci w różnych jej przejawach, formach, kolorach. Czasami mówimy o swoich obawach i smutkach, czasami wspominamy zmarłych lub umierających, czasami nawijamy o przeszłości, archeologii. Te rozmowy „o śmierci przy kolacji” nazwałam „kolacjami do śmierci” (albo „dla śmierci” – jak komu bardziej pasuje). Pokazują one, że nie tylko można rozmawiać, ale też… że jest chęć podejmowania takiej tematyki poza obszarem wyznaczonym przez organizacje hospicyjne.
Współorganizowałam raz w miesiącu w Łodzi darmowe (zgodnie z ich ideą) spotkania [5b] typu Death Café, podczas których zachęca się do otwartego rozmawiania o śmierci, umieraniu i żałobie. Innego typu działaniem, podobnym do DC są rozmowy prowadzone z wykorzystaniem kart, które nazwałam PogaDUCHY przy kawie [5c] — informacje o aktualnych datach tych wydarzeń umieszczam z zakładce ZAPISY. Aktualnie częściej prowadzę je w ramach zajęć dla szkół oraz w ramach mojej pracy akademickiej, a także w postaci spotkań, które zainicjowałam na swoim wydziale w semestrze letnim 2024/2025, które odbywają się raz w tygodniu we środy — stąd ich nazwa Tanatośrody [5d].
Badania i własne doświadczenia sprawiły, że postanowiłam wziąć udział w szkoleniu dotyczącym prowadzenia osobistych ceremonii pożegnań i tak stałam się świecką mistrzynię ceremonii pogrzebowych [6]. Swoje usługi kieruję przede wszystkim do opiekunek i opiekunów osób zwierzęcych. Jednakże jeśli strata dotyczy człowieka, też mogę pomóc [więcej TUTAJ].
Jako fanka i propagatorka terapii żałoby poprzez fotografię [7], polecam się (w wielu przypadkach ZA DARMO) jako osoba, która wykona sesję post mortem lub pre mortem (np. chorych terminalnie, dzieci i niemowląt). Zdjęcia pre i post mortem wykonuję zgodnie z wytycznymi jednej z najlepszych amerykańskich organizacji z dużym stażem w tej dziedzinie. Mogę wykonać również zdjęcia pogrzebowe oraz upamiętniające (np. ostatni spacer z psim podopiecznym; ostatni dzień z kocim seniorem itp.) [zob. UPAMIĘTNIENIA]. Kolejna z moich propozycji fotograficznych dotyczy radzenia sobie ze stratą i wykonywanej przeze mnie od wielu lat (od 2010 roku) fotografii terapeutycznej z elementami dramy – zapraszam na takie spotkania osoby, które poszukują alternatywnego sposobu na zrozumienie swojej utraty i odczuwanej w związku z tym żałoby, a także pragną wyrazić swoje emocje w bezpiecznym i przyjaznym otoczeniu [więcej TU]. Dodam, że prowadzę zamkniętą grupę wsparcia dla osób po stracie osoby zwierzęcej [środy co dwa tygodnie — TUTAJ dowiesz się więcej] oraz indywidualne spotkania wspierające [również we środy co dwa tygodnie — zerknij TU]. Jeśli poszukujesz takiego rodzaju wsparcia, odezwij się.
Ponieważ dostrzegam problemy, z którymi mierzą się organizacje (w tym gabinety i kliniki weterynaryjne) postanowiłam wspierać je i dzielić się swoją wiedzą, oferując szkolenia [8]. W obecnej chwili dostępne są trzy rodzaje szkoleń. Dwa z nich zaprojektowane wyłącznie dla klinik i gabinetów weterynaryjnych (VET I, VET II), trzecie przeznaczone dla różnych organizacji, które dostrzegają wpływ doświadczenia straty osób pracowniczych na wykonywaną pracę i pragną wprowadzić system wsparcia w tym zakresie (BIZ I). Istnieje również możliwość przygotowania szkolenia skrojonego do potrzeb danej organizacji. Wszystkie informacje na ten temat można znaleźć TU.
Chętnie dzielę się swoją wiedzą i doświadczeniem. Wspieram w pisaniu prac dyplomowych i poszukiwaniu źródeł. Jeśli potrzebujesz takiego rodzaju pomocy — daj znać.
Spotkania w innych miejscach niż Łódź należy umawiać z wyprzedzeniem, ponieważ poruszam się środkami komunikacji zbiorowej, a to wymaga pewnego planu. Zapraszam do rozmowy [albo poprzez media społecznościowe, albo na maila, który jest podany na prawym pasku bocznym].
_____________
______ przykładowe teksty:
TEKST: Fotografia w terapii żałoby [PDF do pobrania]
TEKST: Dziecięca fotografia postmortem (po angielsku) [PDF do pobrania]
TEKST: Żałoba zwierząt [PDF do pobrania]
TEKST: Cmentarz dla bezdomnych [PDF do pobrania]
______ przykładowe albumy:
ALBUM: Inspiracje XIX- i XX-wieczną fotografią post mortem
ALBUM: Inspiracje literaturą i sztuką – Topielice
ALBUM: Memoir (terapia żałoby)
ALBUM: Trauer I (autoterapia żałoby)
ALBUM: Trauer II (autoterapia żałoby)